بواسیر یا هموروئید (Hemorrhoids) یعنی تورم و برجسته شدن رگ های خونی داخل و اطراف کانال مقعد؛ مشکلی که با خونریزی هنگام دفع، خارش، سوزش و گاهی احساس یک توده کوچک در ناحیه مقعد خودش را نشان می دهد. نکته خوب این است که بواسیر یکی از رایج ترین و در عین حال قابل کنترل ترین بیماری های ناحیه مقعد است و اغلب افراد دست کم یک بار در زندگی خود آن را تجربه می کنند.
در موارد خفیف، تنها با اصلاح چند عادت روزانه و مصرف بیشتر فیبر می توان علائم را کنترل کرد، اما در درجات پیشرفته تر، درمان قطعی بواسیر معمولا با روش هایی مانند بستن با نوار لاستیکی، اسکلروتراپی یا جراحی هموروئیدکتومی انجام می شود. هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید، احتمال کنترل کامل بیماری و پیشگیری از عوارض آن هم بیشتر خواهد بود.
- بواسیر یا هموروئید چیست؟
- علت هموروئید چیست؟
- یبوست مزمن و فشار بیش از حد هنگام دفع
- اسهال مزمن و مکرر
- بارداری و زایمان
- نشستن طولانی مدت، به خصوص روی توالت
- رژیم غذایی کم فیبر و کم آبی بدن
- اضافه وزن و چاقی
- افزایش سن و تضعیف طبیعی بافت نگهدارنده
- زمینه خانوادگی و ژنتیکی
- بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت های ورزشی با فشار زیاد
- علائم و نشانه های بیماری بواسیر در مردان و زنان
- نحوه تشخیص هموروئید توسط پزشک | از کجا بفهمیم بواسیر داریم؟
- انواع و درجات هموروئید
- چه کسانی ممکن است بیشتر دچار این بیماری شوند؟
- تفاوت بواسیر با سایر بیماری ها
- چگونه از ابتلا به هموروئید پیشگیری کنیم؟
- عوارض احتمالی بواسیر
- ترومبوز بواسیر خارجی
- خونریزی مزمن و کم خونی
- عفونت و آبسه اطراف مقعد
- گیر افتادن و خفگی بافت (استرانگوله شدن)
- زائده پوستی باقی مانده
- تاثیر روانی و کاهش کیفیت زندگی
- اشتباهاتی که باعث بدتر شدن بواسیر می شود
- چه زمانی لازم است که به پزشک مراجعه کنیم؟
- نتیجه گیری
بواسیر یا هموروئید چیست؟
شاید عجیب به نظر برسد، اما بواسیر یک بافت غیرطبیعی یا زائده ناخواسته بدن نیست. از بدو تولد، در دیواره کانال مقعد هر انسانی سه دسته بالشتک عروقی طبیعی وجود دارد؛ بافتی نرم و اسفنجی شکل از رگ های خونی ریز، تارهای عضلانی و بافت همبند که به آب بندی کامل مقعد و تشخیص ظریف بین گاز، مدفوع مایع و جامد کمک می کند. نقشی که معمولا کسی به آن فکر نمی کند تا وقتی دچار مشکل شود.
مشکل از جایی شروع می شود که فشار درون این رگ ها به طور مزمن بالا می رود یا بافت نگهدارنده اطراف آن ها ضعیف می شود؛ همان بالشتک های طبیعی متورم و ملتهب می شوند و آنچه بواسیر می نامیم بروز می کند.
اگر این تورم در قسمت بالای مقعد و زیر لایه مخاطی روده باشد، هموروئید داخلی است که چون در ناحیه ای بدون عصب حسی درد قرار دارد، معمولا بدون درد و فقط با خونریزی خودش را نشان می دهد. اگر همین اتفاق زیر پوست اطراف مقعد بیفتد، هموروئید خارجی نام دارد که به دلیل عصب رسانی حسی فراوان آن ناحیه، معمولا دردناک است.
علت هموروئید چیست؟
بیماری بواسیر معمولا نتیجه ترکیبی از فشار مزمن روی رگ های ناحیه مقعد و تضعیف تدریجی بافت نگهدارنده اطراف آن است. جالب اینجاست که این فشار همیشه از یک منبع مشخص نمی آید؛ عوامل مختلفی می توانند در طول زمان دست به دست هم بدهند و زمینه بروز این بیماری را فراهم کنند.
یبوست مزمن و فشار بیش از حد هنگام دفع
شایع ترین علت بواسیر همین یک مورد است: زور زدن مکرر و طولانی برای دفع مدفوع سفت. هر بار که زور می زنید، فشار داخل رگ های مقعد به طور ناگهانی بالا می رود؛ اگر این اتفاق بارها و بارها تکرار شود، دیواره رگ ها کم کم کشیده و ضعیف می شود.
اسهال مزمن و مکرر
برخلاف تصور رایج، فقط یبوست خطرساز نیست. اسهال طولانی مدت هم با تحریک و التهاب مکرر ناحیه مقعد، می تواند همان زمینه را برای بروز یا تشدید بواسیر فراهم کند.
بارداری و زایمان
در دوران بارداری، رشد جنین و بزرگ شدن رحم فشار قابل توجهی روی وریدهای لگن و مقعد وارد می کند. تغییرات هورمونی بارداری نیز با شل کردن دیواره رگ ها، احتمال بروز بواسیر را بیشتر می کند و فشار ناشی از زور زدن هنگام زایمان طبیعی معمولا این وضعیت را تشدید می کند.
نشستن طولانی مدت، به خصوص روی توالت
نشستن های طولانی پشت میز یا در رانندگی، جریان خون ناحیه لگن را کند می کند. اما یک نکته کمتر گفته شده این است: عادت بردن گوشی موبایل به دستشویی. وقتی حواستان به صفحه گوشی است، زمان نشستن روی توالت بدون آنکه متوجه باشید طولانی تر می شود و همین، فشار مداومی به رگ های مقعد وارد می کند؛ حتی بدون آنکه احساس زور زدن داشته باشید.

رژیم غذایی کم فیبر و کم آبی بدن
کمبود فیبر و آب در رژیم غذایی، مدفوع را سفت تر می کند و فشار حین دفع را بالا می برد. توصیه کلی این است که بزرگسالان روزانه حدود بیست و پنج تا سی گرم فیبر دریافت کنند، رقمی که با توجه به رواج غذاهای فرآوری شده در رژیم غذایی امروزی، خیلی از افراد به آن نمی رسند.
اضافه وزن و چاقی
وزن اضافی، به خصوص چاقی شکمی، فشار درون شکم را بالا می برد و این فشار مستقیما به رگ های ناحیه مقعد منتقل می شود.
افزایش سن و تضعیف طبیعی بافت نگهدارنده
با بالا رفتن سن، بافت همبند و رباط هایی که بالشتک های عروقی مقعد را سر جای خود نگه می دارند، مثل بسیاری از بافت های دیگر بدن، طبیعتا کشسانی خود را از دست می دهند؛ به همین دلیل شیوع بواسیر بعد از پنجاه سالگی بیشتر می شود.
زمینه خانوادگی و ژنتیکی
در برخی خانواده ها، ضعف مادرزادی دیواره رگ ها یا بافت همبند شایع تر است. اگر پدر، مادر یا یکی از نزدیکان شما سابقه بواسیر داشته باشد، احتمال ابتلای شما هم کمی بیشتر از حد متوسط است.
بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت های ورزشی با فشار زیاد
بلند کردن نادرست وزنه یا اجسام سنگین، به خصوص همراه با حبس نفس، فشار داخل شکم را ناگهان بالا می برد و این فشار مستقیم به رگ های مقعد می رسد. به همین دلیل ورزشکاران رشته هایی مثل وزنه برداری، اگر تکنیک تنفس صحیح را رعایت نکنند، بیشتر در معرض بروز یا تشدید بواسیر هستند.

علائم و نشانه های بیماری بواسیر در مردان و زنان
از نظر پزشکی، علائم بواسیر در مردان و زنان تفاوت بنیادی ندارد؛ چون آناتومی کانال مقعد در هر دو جنس یکسان است. آنچه واقعا فرق می کند، زمینه و شرایطی است که باعث بروز بیماری می شود، نه نوع علامتی که می بینید. شدت و نوع علائم بیشتر به محل و درجه بواسیر بستگی دارد تا به جنسیت فرد.
همچنین براساس منبع معتبر موسسه ملی دیابت و بیماریهای گوارشی و کلیوی آمریکا (NIDDK)، اگر همراه با علائم مقعدی، فرد کاهش وزن بی دلیل یا تب را تجربه کند، لازم است بلافاصله برای بررسی های دقیقتر اقدام کند. متخصصان تاکید میکنند که هر نوع درد شدید و ناگهانی در ناحیه مقعد، به خصوص در کنار توده سفت و متورم، نیازمند ارزیابی فوری است تا از عوارض جدی جلوگیری شود.
مهم ترین نشانه هایی که معمولا افراد با آن ها به پزشک مراجعه می کنند عبارتند از:
- خونریزی بدون درد و به رنگ قرمز روشن، معمولا روی سطح مدفوع یا دستمال توالت
- خارش و سوزش مداوم اطراف مقعد
- احساس توده یا برجستگی در اطراف یا داخل مقعد
- درد یا ناراحتی هنگام نشستن، به خصوص در بواسیر خارجی
- احساس دفع ناقص یا نیاز مکرر به اجابت مزاج
- ترشح مخاطی از مقعد که گاهی باعث لکه شدن لباس زیر می شود
- تورم و حساسیت قابل لمس در اطراف مقعد
- در بواسیر ترومبوزه، توده ای سفت، کبود رنگ و بسیار دردناک
با این حال، برخی زمینه ها واقعا در یک جنس شایع تر است. در زنان، سه ماهه سوم بارداری و هفته های اول بعد از زایمان طبیعی از دوره های پرخطر محسوب می شود. در مردان، مشاغلی مثل رانندگی طولانی یا کار پشت میز و بلند کردن مکرر اجسام سنگین بیشتر دیده می شود.
یک نکته دیگر که کمتر گفته می شود، تفاوت الگوی علائم بین بواسیر داخلی و خارجی است، صرف نظر از جنسیت بیمار: علائم هموروئید داخلی فقط شامل خونریزی بدون درد وجود است و فرد ممکن است مدت ها متوجه بیماری خود نشود، اما در بواسیر خارجی، درد و تورم قابل لمس زودتر توجه فرد را جلب می کند. به همین ترتیب، برخی افراد تنها با خونریزی مراجعه می کنند و برخی دیگر بیشتر به خاطر درد و ناراحتی.

نحوه تشخیص هموروئید توسط پزشک | از کجا بفهمیم بواسیر داریم؟
خیلی از افراد صرفا با جست و جوی اینترنتی یا مقایسه علائم خودشان با تجربه دیگران، خودشان را به بواسیر مبتلا تشخیص می دهند؛ در حالی که علائمی مثل خونریزی مقعدی می تواند نشانه چند بیماری کاملا متفاوت باشد. تشخیص قطعی، همیشه باید توسط پزشک و بر اساس شرح حال و معاینه دقیق انجام شود، نه حدس و گمان. روند معمول تشخیص معمولا این مراحل را طی می کند:
- پرسش درباره علائم، سابقه یبوست یا اسهال، رژیم غذایی، سابقه بارداری و زمینه خانوادگی بیماری
- معاینه ظاهری ناحیه مقعد برای بررسی تورم، بواسیر خارجی یا زائده پوستی
- معاینه انگشتی مقعد (DRE) که کمتر از یک دقیقه طول می کشد و به بررسی وجود توده، درد یا خونریزی غیرقابل مشاهده از بیرون کمک می کند
- آنوسکوپی، یعنی مشاهده مستقیم داخل کانال مقعد با دستگاهی مخصوص؛ روشی ساده و بدون نیاز به بیهوشی برای بررسی بواسیر داخلی
- رکتوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی در صورت نیاز به بررسی دقیق تر قسمت پایین روده بزرگ
- کولونوسکوپی، به خصوص برای افراد بالای چهل و پنج تا پنجاه سال یا در صورت وجود علائم هشدار دهنده، برای رد بیماری های جدی تر مثل پولیپ یا سرطان روده بزرگ
نتیجه این بررسی ها مشخص می کند علائم واقعا از بواسیر است یا بیماری دیگری مثل شقاق یا فیستول مقعدی، و درجه دقیق بواسیر را هم تعیین می کند؛ همان چیزی که مسیر درمان را مشخص می کند. یک توصیه ساده اما کاربردی: پیش از مراجعه، زمان شروع علائم، رنگ و مقدار خونریزی و هر دارو یا مکملی که مصرف می کنید را یادداشت کنید. همین کار کوچک، به پزشک کمک می کند سریع تر و دقیق تر به تشخیص برسد.
نظر دکتر عاطفه دهقانی تفتی، متخصص جراحی عمومی: در تجربه بالینی، بخش قابل توجهی از بیماران به خاطر خجالت یا این باور که هر خونریزی مقعدی حتما از بواسیر است، مراجعه به پزشک را ماه ها به تاخیر می اندازند؛ در حالی که معاینه ناحیه مقعد یک بررسی روتین، سریع و کم خطر است، درست مثل هر معاینه پزشکی دیگر، و می تواند بین بواسیر و بیماری های جدی تر به وضوح تمایز بگذارد.
توصیه من همیشه این است: هر خونریزی مقعدی، حتی اگر خیلی خفیف به نظر برسد، حتما باید بررسی شود؛ به خصوص اگر برای اولین بار اتفاق افتاده یا با تغییر در عادت اجابت مزاج همراه باشد.
انواع و درجات هموروئید
هموروئید یا بواسیر بر اساس محل قرارگیری به سه دسته تقسیم می شود. بواسیر داخلی در قسمت بالای کانال مقعد و زیر مخاط روده قرار دارد و معمولا بدون درد است. بواسیر خارجی زیر پوست اطراف مقعد قرار دارد و به دلیل عصب رسانی زیاد، دردناک است. بواسیر مختلط هم ترکیبی از هر دو مورد از انواع بیماری بواسیر در یک فرد است.
بواسیر داخلی بر اساس میزان بیرون زدگی از مقعد، به چهار درجه تقسیم می شود؛ درجه بندی ای که اتفاقا اهمیت عملی زیادی دارد، چون تعیین می کند بیمار فقط با روش های ساده و سرپایی درمان می شود یا نیاز به جراحی دارد. در درجه یک، فقط خونریزی وجود دارد و بافتی بیرون نمی زند.
در هموروئید درجه دو، بافت هنگام زور زدن بیرون می زند اما خودش به داخل برمی گردد. در درجه سه، بافت بیرون زده تنها با فشار دست به داخل برمی گردد. در درجه چهار، بافت به طور دائم بیرون مانده و قابل برگرداندن نیست؛ همین درجه معمولا نیاز به مداخله جدی تر درمانی دارد. بواسیر خارجی این درجه بندی را ندارد، اما مهم ترین اتفاق در آن، ایجاد لخته خون یا ترومبوز است که با درد ناگهانی و شدید همراه می شود.
چه کسانی ممکن است بیشتر دچار این بیماری شوند؟
بر اساس آمارهای موجود، حدود سه چهارم بزرگسالان دست کم یک بار در طول زندگی خود علائمی از بواسیر را تجربه می کنند؛ یعنی اگر تا امروز درگیرش نشده اید، احتمالا فقط زمانش نرسیده. با این حال، احتمال ابتلا در برخی گروه ها به طور محسوسی بیشتر است:
- زنان باردار و مادران در هفته های اول پس از زایمان
- افراد مبتلا به یبوست یا اسهال مزمن
- افراد دارای اضافه وزن یا چاقی شکمی
- سالمندان، به دلیل ضعف طبیعی بافت نگهدارنده با افزایش سن
- افرادی با مشاغل نشسته طولانی مدت مانند رانندگان و کارمندان اداری
- ورزشکارانی که فعالیت های پرفشار مثل وزنه برداری انجام می دهند
- افرادی با رژیم غذایی کم فیبر و مصرف ناکافی آب
- افراد دارای سابقه خانوادگی بواسیر
- افرادی که به دلیل سرفه مزمن، تومورهای لگنی یا هر علت دیگری، فشار داخل شکمی بالایی دارند
قرار گرفتن در یک یا چند مورد از این فهرست، به معنای قطعی ابتلا نیست؛ فقط یعنی باید کمی زودتر و جدی تر به علائم اولیه توجه کنید. خبر خوب این است که برای اکثر این افراد، همان تغییرات ساده در رژیم غذایی، فعالیت بدنی و عادت های دستشویی، می تواند شدت بیماری را به طور محسوسی کم کند یا حتی از بروز آن جلوگیری کند.
تفاوت بواسیر با سایر بیماری ها
یکی از خطاهای رایج، یکسان دانستن هر نوع درد یا خونریزی مقعدی با بواسیر است. در حالی که چند بیماری دیگر هم علائم مشابهی دارند و بعضی از آن ها جدی تر هستند و نیاز به بررسی تخصصی دارند. جدول زیر تفاوت اصلی بواسیر را با چند بیماری مشابه نشان می دهد:
نکته اینجاست که چند مورد از بیماری های بالا می توانند همزمان با بواسیر هم وجود داشته باشند؛ پس تکیه صرف بر شباهت ظاهری علائم برای خود تشخیصی کافی نیست و تنها معاینه پزشک می تواند تشخیص دقیق را تایید کند.
| بیماری | نشانه متفاوت اصلی |
|---|---|
| بواسیر (هموروئید) | خونریزی قرمز روشن بدون درد شدید، توده کشسان و قابل برگشت |
| شقاق مقعد (فیشر) | درد سوزشی شدید حین و پس از دفع، همراه با ترک کوچک پوستی |
| فیستول مقعدی | ترشح چرکی مداوم، اغلب با سابقه آبسه مقعدی |
| افتادگی رکتوم (پرولاپس) | بیرون زدگی حلقوی و کامل بافت رکتوم، نه فقط یک توده موضعی |
| زگیل مقعدی | ضایعات زگیل مانند مرتبط با ویروس پاپیلومای انسانی |
| پولیپ یا سرطان کولورکتال | خونریزی مداوم، تغییر عادت دفع، کاهش وزن بی دلیل |
چگونه از ابتلا به هموروئید پیشگیری کنیم؟
بخش بزرگی از موارد بواسیر با اصلاح عادت های روزانه قابل پیشگیری یا کنترل است؛ خبر خوبی که نشان می دهد این بیماری تا حد زیادی دست خودمان است. رعایت نکات زیر می تواند فشار روی رگ های مقعد را کم کند و از بروز یا عود کردن بواسیر جلوگیری کند:
- مصرف کافی فیبر محلول مانند جو دوسر، حبوبات و پسیلیوم (اسفرزه)؛ هدف روزانه حدود بیست و پنج تا سی گرم فیبر است، رقمی که با کمی برنامه ریزی در وعده های غذایی قابل دستیابی است
- نوشیدن آب کافی در طول روز برای جلوگیری از سفت شدن مدفوع
- فعالیت بدنی منظم برای بهبود گردش خون ناحیه لگن و پیشگیری از یبوست
- اجتناب از نشستن طولانی مدت روی توالت، و ترجیحا گذاشتن گوشی موبایل بیرون از دستشویی
- پاسخ سریع به نیاز طبیعی بدن برای اجابت مزاج و به تاخیر نینداختن آن
- استفاده از یک چهارپایه کوچک زیر پا هنگام نشستن روی توالت؛ این کار زاویه طبیعی مقعد را اصلاح می کند و فشار حین دفع را به طور محسوسی کم می کند
- اجتناب از زور زدن بیش از حد و حبس نفس هنگام بلند کردن اجسام سنگین
- حفظ وزن مناسب بدن
- انجام حمام نشسته با آب ولرم، حدود سی و هشت تا چهل درجه، به مدت ده تا پانزده دقیقه، ترجیحا بعد از هر بار اجابت مزاج
- پرهیز از مصرف طولانی مدت ملین ها بدون تجویز پزشک
هیچ کدام از این نکات به تنهایی معجزه نمی کند. اثر واقعی آن ها وقتی دیده می شود که به صورت مداوم و در قالب یک عادت روزانه دنبال شوند، نه یک اقدام موقت فقط در روزهایی که علائم اذیت می کند. کسانی که سابقه بواسیر دارند هم با ادامه همین نکات می توانند احتمال عود بیماری را به میزان قابل توجهی کاهش دهند.
عوارض احتمالی بواسیر
اگر بواسیر به موقع تشخیص داده نشود یا درمان مناسب دریافت نکند، ممکن است در طول زمان به عوارضی منجر شود که برخی از آن ها نیاز به مداخله فوری پزشکی دارند. شناخت این عوارض کمک می کند نشانه های هشدار دهنده را جدی تر بگیرید و به جای تکیه صرف بر درمان خانگی، در زمان مناسب به پزشک مراجعه کنید.
ترومبوز بواسیر خارجی
در این حالت، لخته خون درون بواسیر خارجی تشکیل می شود و باعث درد ناگهانی و شدید و یک توده کبود رنگ در اطراف مقعد می شود؛ معمولا طی چند روز با درمان دارویی یا در موارد شدیدتر، با تخلیه جراحی بهبود می یابد.
خونریزی مزمن و کم خونی
خونریزی مکرر، حتی اگر هر بار کم به نظر برسد، در طول زمان می تواند به کم خونی فقر آهن منجر شود؛ حالتی که با خستگی، رنگ پریدگی و سرگیجه خودش را نشان می دهد.
عفونت و آبسه اطراف مقعد
در موارد نادر، بافت آسیب دیده اطراف بواسیر دچار عفونت می شود و به تشکیل آبسه، یعنی تجمع چرک، منجر می شود که نیاز به درمان فوری دارد.
گیر افتادن و خفگی بافت (استرانگوله شدن)
در بواسیر داخلی درجه چهار، بافت بیرون زده ممکن است گیر بیفتد و جریان خونش قطع شود. این حالت که استرانگوله شدن نام دارد، درد شدیدی ایجاد می کند و یک وضعیت اورژانسی محسوب می شود.
زائده پوستی باقی مانده
بعد از بهبود برخی موارد بواسیر، ممکن است یک زائده کوچک پوستی اطراف مقعد باقی بماند؛ معمولا مشکل جدی ایجاد نمی کند، اما از نظر بهداشتی و ظاهری می تواند آزاردهنده باشد.
تاثیر روانی و کاهش کیفیت زندگی
این جنبه از بواسیر کمتر در منابع مورد توجه قرار می گیرد؛ در حالی که درد مزمن، خارش باسن و نگرانی از خونریزی می تواند روی خواب، تمرکز، روابط اجتماعی و حتی اعتماد به نفس فرد اثر بگذارد. خیلی از بیماران به خاطر خجالت از مطرح کردن موضوع، مدت ها این فشار روانی را به تنهایی تحمل می کنند؛ در حالی که بواسیر یک بیماری کاملا شایع و قابل درمان است و صحبت کردن درباره آن با پزشک، جای هیچ شرمی ندارد.
اشتباهاتی که باعث بدتر شدن بواسیر می شود
برخی عادت های روزمره، ناخواسته باعث تشدید علائم بواسیر یا طولانی شدن دوره بهبودی آن می شوند؛ عادت هایی که خیلی وقت ها آنقدر کوچک و روزمره اند که اصلا به چشم نمی آیند.
یکی از رایج ترین آن ها، ماندن طولانی روی توالت همراه با گوشی موبایل است؛ بدون احساس زور زدن آگاهانه، فشار پیوسته ای به رگ های مقعد وارد می شود. خیلی از افراد هم عادت دارند هنگام دفع بیش از حد زور بزنند تا کار زودتر تمام شود، در حالی که همین فشار اضافه، عامل اصلی تشدید بواسیر است.
استفاده از دستمال توالت خشک و مالش شدید ناحیه مقعد بعد از دفع، پوست حساس این ناحیه را تحریک می کند و بهبودی را کندتر می کند؛ شست و شو با آب ولرم معمولا گزینه ملایم تری است. دستمال های مرطوب معطر یا حاوی الکل هم، برخلاف تصور، می توانند همین اثر را داشته باشند، چون مواد نگهدارنده و عطری موجود در آن ها پوست ملتهب را بیشتر تحریک می کند.
اشتباه دیگر، استفاده خودسرانه و طولانی مدت از پماد یا شیاف های کورتیکواستروئیدی بدون نظر پزشک است. این داروها برای دوره کوتاه مدت طراحی شده اند و مصرف بی رویه شان می تواند پوست ناحیه مقعد را نازک تر و آسیب پذیرتر کند. نادیده گرفتن علائم به خاطر خجالت، یا این باور نادرست که هر خونریزی مقعدی حتما از بواسیر است، از خطرناک ترین اشتباهات محسوب می شود؛ چون می تواند تشخیص بیماری های جدی تری مثل پولیپ یا سرطان روده بزرگ را عقب بیندازد.
یک باور غلط رایج دیگر این است که غذاهای تند و ادویه دار عامل اصلی ایجاد بواسیر هستند. واقعیت این است که این غذاها معمولا باعث بروز بیماری نمی شوند، اما در کسی که از قبل به بواسیر مبتلاست، می توانند حین دفع باعث سوزش و تحریک بیشتر ناحیه ملتهب شوند. در نهایت، رژیم غذایی نامناسب مثل مصرف کم فیبر یا استفاده مکرر و طولانی مدت از ملین ها به جای اصلاح اساسی رژیم غذایی، در درازمدت وضعیت بواسیر را بدتر می کند.
چه زمانی لازم است که به پزشک مراجعه کنیم؟
بسیاری از موارد خفیف بواسیر با مراقبت خانگی و اصلاح سبک زندگی طی چند روز تا دو هفته بهبود می یابد، اما برخی نشانه ها هشداردهنده هستند و نباید صرفا به امید بهبود خودبه خودی نادیده گرفته شوند. اگر خونریزی مقعدی شدید باشد، تکرار شود یا با گذشت زمان بیشتر شود، مراجعه به پزشک ضروری است. دیدن خون تیره یا مخلوط با مدفوع، به جای خون روشن روی سطح آن، هم می تواند نشانه خونریزی از قسمت های بالاتر دستگاه گوارش باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
تغییر در عادت اجابت مزاج که بیش از چند هفته طول بکشد، کاهش وزن بدون دلیل مشخص، یا درد شدید و مداوم در ناحیه مقعد هم از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند. اگر توده بیرون زده از مقعد بزرگ تر شود، به داخل برنگردد یا رنگش تیره و کبود شود، احتمال استرانگوله شدن بافت وجود دارد؛ یک وضعیت اورژانسی که نیاز به مراجعه سریع دارد. تب، لرز یا افزایش تدریجی درد هم می تواند نشانه عفونت باشد.
نکته مهم دیگر: هر فردی، به خصوص افراد بالای چهل و پنج تا پنجاه سال، در صورت اولین دوره خونریزی مقعدی زندگی خود، حتی اگر خیلی خفیف به نظر برسد، باید توسط پزشک معاینه شود تا احتمال بیماری های جدی تری مثل پولیپ یا سرطان روده بزرگ رد شود. اگر علائم با وجود رعایت مراقبت های خانگی بهبود نیابد یا مرتب عود کند، مشورت با پزشک متخصص گوارش یا جراحی عمومی برای بررسی روش های درمانی تخصصی تر توصیه می شود.
خجالت یا اجتناب از معاینه، هیچ وقت دلیل خوبی برای عقب انداختن مراجعه به پزشک نیست. معاینه ناحیه مقعد برای پزشکان متخصص، بخشی کاملا معمول از کار روزمره شان است؛ همان قدر عادی که برای شما چک کردن فشار خون است. هرچه تشخیص و درمان زودتر شروع شود، احتمال کنترل کامل بیماری و پیشگیری از عوارض آن هم بیشتر خواهد بود.

نتیجه گیری
بواسیر یا هموروئید بیماری شایعی است که در صورت تشخیص به موقع، معمولا با روش مناسب قابل کنترل و درمان است. اگر خونریزی، درد، خارش یا توده مقعدی را تجربه می کنید، تشخیص را به پزشک بسپارید و از خوددرمانی طولانی مدت پرهیز کنید.
اگر درباره علائم یا روش درمان خود سوال دارید، میتوانید از مشاوره رایگان پارما کلینیک استفاده کنید. کارشناسان و پزشکان مجموعه پس از بررسی شرایط شما، راهنمایی اولیه و مناسب ترین مسیر تشخیص و درمان را پیشنهاد می کنند. برای ارتباط با کارشناسان ما کافیست با شماره 02188065954 تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا بیماری هموروئید میتواند به سرطان تبدیل شود؟
خیر، بواسیر به خودی خود یک وضعیت خوش خیم است و به سرطان تبدیل نمیشود. با این حال، خونریزی مقعدی میتواند نشانه هر دو باشد؛ به همین دلیل، معاینه توسط پزشک برای اطمینان از اینکه علائم ناشی از بیماری جدیتری مانند سرطان کولورکتال نیست، ضروری است.
آیا بارداری میتواند باعث ایجاد بیماری بواسیر شود و آیا خود به خود درمان میشود؟
بله، بارداری به دلیل فشار رحم، تغییرات هورمونی و یبوست شایع، یک عامل خطر اصلی برای بواسیر است. در بسیاری از موارد، بواسیر ایجاد شده در دوران بارداری یا پس از زایمان خود به خود یا با درمانهای خانگی ساده بهبود مییابد.
آیا ورزش برای هموروئید مفید است یا مضر؟
ورزش های سبک مانند پیاده روی، شنا و دوچرخه ثابت می توانند به بهبود عملکرد روده و کاهش یبوست کمک کنند و برای بیشتر افراد مفید هستند. با این حال، در زمان درد شدید یا بواسیر ترومبوزه بهتر است از فعالیت هایی مانند وزنه برداری سنگین که فشار شکمی را افزایش می دهند، خودداری شود.
از کجا بفهمم خونریزی مربوط به بواسیر است یا بیماری دیگری؟
خونریزی ناشی از بواسیر معمولا به صورت خون قرمز روشن روی دستمال یا بعد از دفع دیده می شود. با این حال، خونریزی مقعدی همیشه به معنای بواسیر نیست و می تواند به علت شقاق، پولیپ، بیماری های روده یا حتی سرطان روده بزرگ باشد. به همین دلیل، اگر خونریزی تکرار شود یا با علائم دیگری همراه باشد، باید توسط پزشک بررسی شود.
چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به بواسیر هستند؟
افرادی که یبوست یا اسهال مزمن دارند، زنان باردار، افراد دارای اضافه وزن، کسانی که ساعت های طولانی می نشینند یا فعالیت بدنی کمی دارند و همچنین افرادی که مرتب اجسام سنگین بلند می کنند، بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به بواسیر قرار دارند.

2 دیدگاه در “بیماری بواسیر چیست؟ | علت و علائم بیماری هموروئید”
بارداری در ایجاد بیماری بواسیر چقد اثر داره؟ نرخی چیزی داره که مثلا بگه ۱۰ درصدشون یا بیشتر به این علت مبتلا شدع باشن؟
درود بر شما جناب رضازاده، اینکه چقدر اثر داره رو دقیق نمیشه گفت. جامعه به جامعه متفاوته. اما چندین تحقیق برای تاثیر بارداری در ابتلا به بیماری بواسیر انجام شده که نتیجش بین 25 تا 40 درصد متفاوت بوده.